Malazgirt Belediyesi

Yaşadığımız topraklarda, Kürtlerin uzun yıllardan bu yana çok zengin bir sözlü edebiyatları var olmuştur. Çeşitli nedenlerle yazılı edebiyat fazla gelişmemesine rağmen zengin bir Kürt klasik sözlü edebiyatının da olduğu bir gerçek.Kürtler tarihleri boyunca kültürlerini sözle icra etmek zorunda bırakılmıştır. Sözlü edebiyatın bugünlere kadar sürmesinde, toplumun önemli kesiminin hala kırsal yerlerde yaşıyor olması ve tarihin derinliklerinden gelen güçlü bir dengbejlik geleneğinin etkisi olduğunu belirtebiliriz. Geçmişten günümüze, Kürt ses ve müzik sanatına büyük hizmetleri olan dengbejlik geleneğinin eskisi gibi sürmediği de bir diğer gerçek. Dengbej kelimesi Kürtçede bir sözü sözle aktarmak anlamını içerir. ‘Deng’ ses, ‘Bêj’ söyle, aktar anlamındadır.

 Son yıllara baktığımızda dengbejlik geleneği teknolojik gelişmelerin etkisiyle yeni müzik tarzlarının ortaya çıkması ve dengbêjlik sanatının birçok nedenlerden kaynaklı yeni döneme dönüşmenin imkânlarının bulunmaması nedeniyle artık tarihe mal olmuş bir sanat dalı olmuştur. Hâlbuki sözlü edebiyat geleneğimizin vazgeçilmez parçası olan dengbejlik klasik operadan tutun çağdaş müzik tarzlarına uyarlanması için fazlasıyla malzeme sunmaktadır. Her ne kadar dengbejlik alanında çalışmaları olan bazı kurumlar olsa da,  daha fazla çalışılması gerektiği ortadadır. Bilindiği üzere eskiden dört mevsim dengbejler, köy, kasaba ve ilçelerin gecelerinde bir ışık gibi evlerin aydınlatma gücünü oynuyorlardı. Hele uzun kış gecelerinde, ya da düğünlerde, özel günlerde ve bayramlarda toplanan halka stranlar söylerken dengbêjlerin toplumdaki yeri çok farklı idi. Ortamda kendisini dinleyen kişilerle çok güzel kevloklarla ilişki kuruyordular. Dengbejler, toplulukla daha iyi bağlar kurabilmek için şarkıyı yarıda keserek, söylemekte olduğu şarkının öyküsünü anlatmaya başladığı zamanlarda bile bilerek öyküyü önemli bir yerinde kesip bir ertesi güne bıraktığı zamanlar da oluyordu. Bugün orta kuşak insanların hala özlemle andığı dengbejlik geleneğimiz tarihimiz, kültürümüzün ta kendisi idi.

Doğal olarak dengbejlik kültüründen bahsettiğimizde akla ilk gelen bölge Serhat’tır. Serhatta tanınan en önemli dengbejlerden bazıları da Bazid’lidir. Bazidli Dengbejlerden en tanınanları Dengbej Seyadê Şame ,Tahiro, Mehme Salih ve Dengbej Kerem’dir.Bunların yanında Ehmedê Zeynel ve Zahıro da oldukça tanınan dengbejlerdi.Yakın tarihlerde bu dengbejlerden etkilenen ve müzik alanında oldukça tanınan Serhat Karakaş, İbrahim Tekdemir, Hakan Akbaş,Yunus Gül tekin’i sayabiliriz.Ayrıca hala çeşitli zamanlarda ilerleyen yaşlarına rağmen kendilerini gösteren Zeki Şahin,Yusuf Akkuş ,İsmaile Dize,Fatma Karayel ve Rıfkı Söyleri sıralayabiliriz..Bu isimler toplumumuzda var olan dengbejlik geleneğinin sürmesinde büyük öneme sahiptirler. Belirtilen isimlerin yanında özellikle köylerde bu geleneği sürdürüp, daha sonra çeşitli nedenlerle bırakan onlarca ismi de burada anmak gerekir. Bu isimlerin büyük çalışmaları yanında, bunlarla ilgili bir çalışmanın olmayışı ve arşiv oluşturulmaması büyük bir eksiklik olarak değerlendirilebilinir.