TARİH

Ağrı tarihine ilişkin olarak ''Ağrı'nın tarihi''diye anlatılanlar aslında uzun süre il merkezi durumunda olan Doğubeyazıt tarihidir.Doğubayazıt'ın İran sınırında ve Türkiye-İran transit yolunun geçtiği yede bulunması,tarihi bakımdan buranın önemini arttırmıştır

İlçe zengin bir tarihe sahiptir.Eski Beyazıt'ta ve kalede Urartu mezarlarının oluşu,şehrin tarihini çok eskileri
götürür.Doğubeyazıt'ın ilk kurulduğu yer,Yukarı Beyazıt'taki eski kaledir.Kale Trabzon yolu çizergesinde bir gümrük merkezi olarak sürekli gelişmiştir.Beyazıt kalesi her devirden izler taşır.Urartular Van'dan Alagöz dağlarına,Gökçe Göl'e kadar uzandığı için Beyazıt,uzun süre onların egemenliğine kaldı.625 yılında Aras kıyılarında gelen Hazar Türkleri tarafından zapt edildi.M.Ö 250 yıllarında bölge Pers krallığı ile Romalılar arasında birkaç defa ek değiştirdi.Küçük Arsaklılar (M.Ö 150-M.S 430) çağında Beyazıt Ovası'na Gokovit sancağı adı veriliyordu.Burası Digor ile Iğdır kalesindeki çift başkenti de içine alıyordu.Sonradan belirli aralıklarla Romalılar,İranlılar,Araplar,Bagratlar ve Bizanslıların yönetimine girdi.
Alpaslan'ın ilk batı seferi sırasında (1064)Kars bölgesi ve Ağrı çevresi ile birlikte,Beyazıt'da Bizanslılar'dan alınarak Selçuklular'a bağlı Anışedatları beyliğine (1064-1200)verildi.1207-1225 arasında Ahlat,Sökmenler'in eline geçti.1231 yılında Doğu Anadolu ile birlikte,Timur istilasına uğradı.Bölge 1239 yılında Cengizler'in kontrölüne geçti.1358 yılında İlhanlılar 'a varis olan Celayirliler'e geçti.Moğollar ve onların birer kolu olan İlhanlılar e Celayırlılar uzun süre buraları otlak ve yayla olarak kullandılar,ordularını beslediler.Moğollular'dan Orgun HAN Aladağ'da bir saray yaptırdı.Daryunk hisarı yani Beyazıt eski kalesi yıkılmış olduğundan,yukarı Aras bölgesine egemen olarak Anı valisi olan Celayırlı Şehzade Beyazıt Han 1374'de Ahlat-Van bölgesinden gelerek Aras boyuna saldıran Karakoyunlu hükümdar Bayram Hoca (1336-1380)ordusuna karşı şimdi ki Beyazıt kalesi yerine bir kale yaptırdığından o tarihten sonra buraya Beyazıt Kalesi denildi.İşte şehrin adını Celayir Oğulları'ndan bu şehzade Beyazıt'tan geldiği sanılmaktadır.Beyazıt sonradan Esinoğulları'na 1368 ve 1382 de Karakoyunlu,1368 Timur idaresine,1406 da tekrar Karakoyunlular'ın eline geçti.1469-1502 arasında Akkoyunlular'a bağlandı.Şaruz savaşından Akkoyunlular'ı yenen Safeviler,bölgedeki etkinliklerini genişletip,(1502-1576)76 yıl burayı yönettiler.
Yavuz Sultan Selim Çaldıran'a Kanuni Sultan Süleyman Tebriz'e,IV.Murat İran'a giderken Beyazıt'tan geçmiştir.Yavuz Sultan Selim komutasındaki Osmanlı Ordusu Çaldıran'a girerken 20 Ağustos 1514'de Beyazıt Ovası'nın kuzeyindeki Sarısu boyunda Danasazı(Şahlı Gölü)yanında konakladığından Beyazıt Kalesi halkı padişaha bağlılığını bildirdi.Çaldıran savaşından sonra tekrar Osmanlı yönetimine geçen Beyazıt,zamanla İran baskısına uğradı.Yine Osmanlı ordusu Doğu seferine çıktığında(20 Haziran 1543)Bingöl'de konaklayan baş vezir İbrahim Paşa'ya kale anahtarını getiren Sünniliğe ağlı yerliler arasında Beyazıtlılar da vardı.Kanuni Sultan Süleyman devrinde Eleşkirt ile birlikte Beyazıt 1578'de Van Beylerbeyliği Sancak Beyleri tarafından fethedilerek,bir sancak halinde Van'a bağlandı.Beyazıt Van Beylerbeyliği'ne bağlı 14 sancak merkezinden biri idi.1744 yılından sonra Silvan (Farkin)bölgesinden Kara-Behlül Bey'in başçılık ettiği Bısyan,Sıpkan,Zilan boy ve oymakları buraya yerleştiler.
Silvanlı Kara Behlül ile soyundan gelenler Beyazıt'ta '' Ocaklık''yoluyla sancak beyi oldular.1590 yıllarında buraların boşalan köylerini şenlendirdiler.1744'de Arşarlı Nadir Şah'ın saldırında dağıldılar.Bu dağılmadan sonra beyleri gelmiştir.Bunların en ünlüsü İshakpaşadır.İshakpaşa 1776-1798 yılları arasında Beyazıt'ta sancak beyi beyliği yapmıştır.İshakpaşa şehrin doğusundaki bir tepeyi yontma taş ile çevirterek içerisindeki İshakpaşa Camii,saray, hamam,külliye medresesi ve diğer bölümleri gibi Anadolu'nun son şaheserini mimarlara yaptırmıştır.1805'de Napoleon Bonaparte tarafından elçi olarak İran'a gönderilen Amedee Jaubert sarayda aylarca hapis tutulmuştur.Beyazıt sınırında ve Asya'yı Anadolu'ya buraları da Avrupa'ya bağlayan geçit üzerinde olduğundan birçok kavimin akımına uğramıştır.XV-XVII.yüzyıllarda İranlılar,1828,1854,1856,1877-1878 ve 1818-1814'de Ruslar işgal etmiştir.Öncekilerde olduğu gibi 1821-1822 yıllarında son İran Kaçarlı akınları Beyazıt'ta çok can ve mal kaybına yol açtı.Ruslar ilk olarak 1856 Paris anlaşmasına göre geri döndüler.1877-1878 Osmanlı-Rus harbinde 25 Ekim 1877'de Alacadağ bozgunu üzerine Osmanlı ordusu Erzurum'u korumak üzere toplanınca,aynı ayın sonunda Ruslar Beyazıt'ı ele geçirdiler.30 Mart 1878 Yeşil Köy anlaşması ile Beyazıt Rusya'ya bırakılmışsa da Berlin antlaşması ile (13 Temmuz 1878) Osmanlı'ya verilmiştir.
1877-1878 harbi sonunda Ruslar çekilirken,Van'dan gelen Ermeniler'e buraları da katıp birlikte götürmüş,Gökçegöl'ün batısında yeni kurulan şehre Navo Beyazıt (Yeni Beyazıt)adını vererek oraya yerleştirilmişlerdir.Ermeniler çekilince Van'dan gelen Alay Komutanı Miralay Hüseyin Hüni Efendi,Beyazıt'ı teslim aldı.Mutafasırlığa Kettüdağ oğlu Abdülvahap Efendi tayin edildi.Daha sonra İstanbul'dan tayin edilen Adil Giray Mutasarrıf oldu.Cumhuriyet ilanından sonra mutasarrıflıklar Valiliğe dönüştürüldüğünden Mutasarrıf Kamil Bey ilk olarak atandı.Iğdır ve Tuzluca Beyazıt'a bağlandı.1927 yılında Bakanlar kurulu kararı ile Vilayet merkezi Karaköse'ye alınınca Vali Ziya Tekeli Karaköse'ye,Karaköse Kaymakamı Yusuf Ziya Bey'de Beyazıt'ta atandı.1934 yılında Iğdır ve Tuzluca buradan alınarak Kars'a bağlandı.Aynı yıl ilçenin adı Doğubeyazıt olarak değiştirildi.

HISTORY

What ıs called as ''the history of Ağrı''inded the history of Doğubeyazıt,wich was the cetre of city for a long time,Being m the order of Iran and on the transit higyway of Turkey-Iran made the tawn have an important historial.OF-THE TOW.The fact that there are Urartu graves in Old Bayazıt and the castle takes the History of the town to very old times.The place where Doğubayazıt was first founded is the old castle in Yukarı Bayazıt.The castle developod continuously as a customs centre on the Trabzon road.The Bayazıt castle holds the traces of all periods.
Because the Urartus reigned over large area extending from Van to Alagöz Mountains and Lake Gökçe,the town remained under their dominance for a long period of time.Bayazıt was invaded in 625 by Khazar Turks who came to the banks of the River Aras.The region as invaded in B.C.250 first by Persians and then by Romans.Bayazıt Plain was called as the sanjak of Gokovit during the Küçük Arsaklılar Era(B.C.150-A.D.430).It also includes the double capital in Digor and Iğdır Castle.The reigon was taken under control of Romans,Iranians,Arabians,Bagrats and Byzantines.
Kars,Ağrı and Doğubayazıt were gained back from Byzantines during Alparslan's firs expedition to the west .After that Bayazıt was abandoned to Anısedatlar which were dependent on Selijuks.Between 1207-1225 Ahlat was invaded by Sökmenler and it again,with Earstern Anatolia,occupied by Timur's forces.The region was taken under control of Cengizler in 1239 and it became Celayirliler's land who were the heirs of Seljuks.Mongolians,İlhanlılar and Celayirliler used the land as meadov and plateau and provided their armies'supplies.Orgun Han of the Mongolians had palace constructed in Aladağ.Because the Daryunk hisar,that is old castle of Bayazıt had been destroyed.Celayirli Şahzade Bayazıt Han who became the mayor of Anı after taking the Yukarı Aras region under his control had a new castle built insted of the the present Bayazıt castle in 1374 againts the army of the Karakoyunlu leader Bayram Hoca (1366-1380)who had come from the Ahlat-Van region and attacked the banks of Aras,the place was called the Bayazıt Castle from that date on.Thus it believed that the name of the town descends fom this shahzade Bayazıt from Celayiroğlulları.Bayazıt,later,was put under the dominance of the following tribes respectivel:Esinoğulları,Karakoyunlular in 1368 and 1382,Timur's control in 1386 again Karakoyunlular in 1406.It was under th control of Akkoyunlular between 1469 and 1502.Sefeviler who defeated Akkoyunlular in the war of Şaruz enlarged their control over the region and ruled the region for 76 years(1502-1578).
Yavuz Sultan Selim on his way to Çaldıran,Kanuni way to Iran visited,Beyazıt. When the Ottomon Army under the command of Yavuz Sultan Selim rested near Dana Sazı(Lake Şıhlı)on the banks of Sarısu which is in the north of the Beyazıt plateau on 20 August 1514 while they were leading for Çaldıran,the people of the Beyazıt Castle declared their loyalty to the sultan,Beyazıt ,which came under the Ottoman rule again after the Çaldıran War,experinced Iranian attack in time.Again when the Ottoman Army moved eastwards,there were also Beyazıtlılar among the lolcals of Sunni faith who brought the keys of the castle to the chief vezir İbrahim Pasha.During the reign of Kanuni Sultan Süleyman,Beyazıt,along with Eleşkirt,was conquered in 1578 by Van Beylerbeyliği Sanjak Beys and given under the control of Van as a sanjak.Beyazıt was on of thje 14 sanjak centres connectıd to Van Beylerbeyliği and after the year 1744 it was connected to the Erzurum state and became the 4ht sanjak of the state.During the 1579 assauld,when local and Şileşen Turkomen and uyratlı peoples escaped to the inner part of Azarbaijan,Bisyan ,Sıpkan,Zilan tribes and groups led by Kara-Behlül Bey from Silvan(Farkın)region settled to these places.
Kara Behlül from Silvan and his descendents became the sanjak beys in Beyazıt by means of''Ocaklık''.They charmed the emptied villages in the region in the 1590s.
They were scattered with the attack of Nadir Shah from Arşar in 1744.After this scattering,the Beyazıt ocaklık was put to an end and istead,sanjak beys attained from İstanbul came.The most famous of them is İshak Pasha.İshak Pasha served as the sanjak bey of the region between the years 1776 and 1798.İshak Pasha ,having a hill in the east of the town encircled with carved stones,had archites build the last shah works in Anatolia,such as İshakpaşa Mosque,palace,bath,külliye school within.In 1805,Amedee Jaubert who was sent as a represantative to Iran by Napoleon Bonaparte was kept as a prisoner here for months.
Because Beyazıt is on the frontier,on the road which connects Asia to Anatolia to Europe,it has been attacked by many tribes.The town was invaded respectively y Iranians in 15-18 th centuries and Russians in 1828,1854,1856,1877-1878 and 1818-1914,As before,the last İranian Kaçarlı attacks caused the loss of many lifes and material in Beyazıt.The Russians first invaded Beyazıt.in 1828 and retreated in then retreated in the spring of 1830.The Russians invaded Beyazıt fior a second time in 1854.They retreated in accord with the Paris agreement in 1856.Upon the Alacadağ defeat on 25 October 1877 during the 1877-1878 Ottoman-Russian war,the Ottoman Army gathered in order to defend Erzurum and the Russians captured Beyazıt at the same month.Althoug Beyazıt had been left to Russia with the 30 March 1878 Yeşilköy agreement,it was given back to the Ottomans with Berlin agreement of 13 July 1878.
As the Russians retreated at the end of the 1877-1878 war,the Armerians coming from Van destroyed the region ,and settled on the west of Gökçegöl to the newly built town which they named as Navo Beyazıt (New Beyazıt).
When the Armenians retreated,Miralay Hüseyin Hüsni Efandi,the brigade commander coming from Van,took over Beyazıt.Kettühdağoğlu Abdulvahap Efendi was attained as mutafasrruf.Later,Adil Giray who attained from İstanbul became the mutasarruf.After the declaration of the republic,the mutasarruf controlled regions and Kamil Bey became the first governor of the town.Iğdır and Tuzluca were joined to Beyazıt.
When in 1927 thetown centre became Karaköse with the decision of the Ministers Board,Governor Ziya Tekeli appointed to Karaköse and Karaköse Governor Yusuf Ziya Bey was appointed to Beyazıt.In 1934,Iğdır and Tuzluca were joined to Kars.In the same year,the name of the town was changed as Doğubeyazıt.